Axonite

Tekst Hans Buitelaar Fotografie Arthur Smeets
De Axonite is het nieuwste jacht van K&M Yachtbuilders uit Makkum, en is ontwikkeld voor een Nederlandse klant die plannen heeft de wereld rond te zeilen. Het jacht moest een slag groter worden dan de Stadtship 56’s die de werf bouwt, maar de aanstaande eigenaar had ook specifieke eigen ideeën. Een tocht langs diverse ontwerpers eindigde bij Kees van de Stadt van Satellite Yacht Design, die gespecialiseerd is in snelle toerzeiljachten. Die tekende de ondiepe romp met weinig nat oppervlak en een ophaalbare kiel. De uitstraling van het jacht werd verzorgd door Guido de Groot Design.
‘De eigenaar en Guido hadden al snel een klik, en de communicatie vanuit het ontwerpbureau werd heel professioneel opgepakt,’ herinnert werfeigenaar Eeuwe Kooi van K&M zich het begin van het project. ‘Guido was heel geïnteresseerd. Hij heeft al veel motorjachten getekend, maar nog niet eerder een zeiljacht, en hij moest dus heel veel dingen ontdekken. Zo diende de indeling van dek en interieur niet alleen mooi te zijn, maar het moest ook ergonomisch kloppen; die indeling werd dus afgestemd op het varen onder helling en in zeegang. Tegelijkertijd had ik zelf ook mijn voorkeuren, waarmee ik Guido probeerde te sturen. Onze werf wil echte “zeilersboten” maken; boten met goede vaareigenschappen, ondersteund door het interieur,’ aldus Kooi.
Die ambitie van Kooi is terug te zien in de Bestevaer- en Stadtship-zeiljachten van K&M. Het zijn zonder uitzondering goed presterende jachten, ingericht om comfortabel lange zeereizen te maken. De Axonite voegt daar nog een eigenzinnige styling en een uiterst luxueuze interieurafwerking aan toe.
Ontwerper Guido de Groot komt oorspronkelijk uit de autoindustrie, en dat is te zien; op de Axonite bepalen vloeiende lijnen het beeld. Vrijboorden lopen concaaf door naar de spiegel, waar een lichte bolling over de breedte zorgt voor een gestroomlijnde uitstraling. Schootlieren staan in holle uitsparingen in de waterkering rond de kuip. De ramen van het dekhuis zijn zeer aërodynamisch vormgegeven, net als het dekhuis, dat is voorzien van een flinke spoiler. Buitenom is de Axonite in two-tone metallic lak gespoten: oranje-brons op de romp en champagne op de boorden, dekranden en opbouw. Deze ongebruikelijke styling is de vormtaal van een auto-ontwerper, en het staat dit volbloedjacht wonderbaarlijk goed.

Natuurlijk is het een genot om met een opvallend schip een haven aan te lopen. Maar design moet behalve mooi ook functioneel zijn, zodat bijvoorbeeld opkruisen in harde wind ook bij onstuimige golfslag relatief soepel verloopt. Voor die omstandigheid staan de lieren op de Axonite in een holte van de waterkering. De kuiprand is hoog en de bemanning blijft droog. De basis van de lier is iets verzonken, de trommel waar de schoot omheen ligt, is daardoor beter bereikbaar.
De spoiler op het dekhuis is het aangrijppunt voor het grootschootblok. Dat een overloop ontbreekt heeft te maken met de lengte van de giek in verhouding tot de maximale reikwijdte van de overloop over de spoiler. Daardoor zou een overloop nauwelijks effect hebben op de trim. Zodoende is er één enkel blok. De grootschoot via een german sheeting system door de giek en onderdeks door de gangboorden naar de lieren naast de kuip.
Staand achter het roer kijkt de schipper over het kajuitdak naar voren. De spoiler is hoog genoeg geplaatst om ook voor de wat langere opvarenden het zicht niet te belemmeren. Tussen spoiler en kajuitdak kan bij slecht weer tevens een buiskap worden opgetrokken. Centraal onder de spoiler staat een magnetisch kompas. Dankzij de plotters bij iedere stuurstand is deze niet meer echt nodig, maar zo’n cardanisch opgehangen richtingwijzer in een glazen bol blijft toch een niet te versmaden nautisch attribuut.

Nadat de Axonite afgelopen zomer ruim tweeduizend mijlen werd ingezeild, onder meer langs de Kanaaleilanden, moeten er op de werf nog wat puntjes op de i worden gezet in de afwerking van het interieur. Dat biedt ons de gelegenheid om mee te zeilen van Scheveningen naar IJmuiden. Een kalm windje uit het noordoosten wacht ons op de Noordzee. Aan boord zijn Eeuwe Kooi en Jildou Huisman van K&M voor de tocht richting werf.
Voor vertrek bekijken we de lazarette, de ruimte achter de spiegel. Met een druk op een van de twintig knoppen bij de stuurstand vouwt de spiegel langzaam open tot een zwemplateau. Weggeschoven in de romp ligt de bijboot; een 3,5 meter lange RIB. De buitenboordmotor blijft in de garage gewoon aan de spiegel van de tender. Deze rijdt op een karretje in en uit het water als je het zwemplateau nog wat verder naar beneden kantelt. Zo duurt het maar een minuut vanaf de eerste druk op de knop totdat de buitenboordmotor gestart kan worden.
Wegvaren van de steiger gaat verbazingwekkend rustig. Alleen tijdens het starten hoor je het geronk van de 150 pk Perkins-diesel. Daarna is het, op een lichte trilling na, weer stil. Als je even een dot gas geeft, komt er meer geluid van het schroefwater dan uit de motorkamer.
Met het laminaatzeil omhoog en de fok uitgerold maakt de Axonite buitengaats en aan de wind nog een gangetje van ongeveer zeven knopen bij een wind van acht knopen. Dat gaat heel kalm, al zou deze snelheid op een kleiner jacht tot groot enthousiasme leiden. Maar bij deze windsterkte kunnen we de Axonite niet echt aan de tand voelen als performance-zeiler, al ziet het er allemaal vertrouwenwekkend uit.
Uit de inrichting van dek en interieur spreekt ervaring met zeilreizen op zee. De kuip – met daaronder een vulpunt voor duikersflessen – is beschut, maar vanachter de stuurwielen stap je zo in de gangboorden, waar een prettig hoge zeereling houvast biedt. Tot aan de mast is het gangboord verdiept, dan volgt een opstapje naar het flush voordek. De ellipsvormige, kajuitopbouw in metallic champagne loopt door over het vlakke dek; stylist De Groot trekt zijn lijnen consequent door.
De vallen lopen niet van de mast naar achteren, maar worden op het dek naast de mast met een elektrische lier eenvoudig bediend. Het grootzeil valt bij het strijken in de brede Park Avenue-giek. Het zeil opdoeken is niet nodig: wanneer het zeil zakt, lopen de leuvers door hun asymmetrische vorm vanzelf om en om in een bakboord- en stuurboordrail vlak boven de giek. Zo vouwt het zichzelf op. Genua en fok rollen met een hydraulische trommel om hun stagen.
Op het dek ligt Esthec, een kunststof anti-slip materiaal. En in het voordek is kunstig het logo van Axonite met de opvallende “X” verwerkt.

In het dekhuis hebben de navigatiehoek en de eettafel ruim zicht naar buiten. De navigator zit met de blik vooruit achter een scherm, waar hij twee computers bedient. Eén werkt met alle navigatiesoftware, de andere is het hart van de PLC: de programmable logic controller. Er is geen schakelpaneel meer om de binnenverlichting, instrumenten, navigatielichten of apparatuur aan of uit te zetten. Dat kan allemaal met de PLC. Die is ook voorgeprogrammeerd met bepaalde instellingen: de haveninstelling bijvoorbeeld, inclusief walstroom; de ankerinstelling, of varend op de motor of onder zeil, bij nacht of overdag. Bij deze instellingen hoort het al dan niet activeren van de generator als er gekookt wordt op het inductiefornuis, of het voeren van de juiste verlichting in de mast.
Achter het bankje van de navigator staat een flinke tafel, waar een ouderwetse papieren kaart kan worden uitgespreid. Dit kaartenplatform is tevens het dak van het dagtoilet, direct naast de kajuitingang, een paar treden naar beneden aan stuurboord. Aan bakboord is er een bijzondere schuifdeur: niet alleen het verticale paneel schuift mee, maar ook een deel van het plafond. De deur geeft toegang tot een hut met stapelbed, ideaal als slaapplek tijdens een lange oversteek, waarbij de bemanning wachten loopt. Het meeschuivend plafond verruimt de instap aanzienlijk.
Onderdeks zorgt een betimmering in gebleekt eiken en een bekleding in beige nappa voor een aangenaam rustige sfeer. Relaxt is ook de kleine driepersoons hoekbank in de salon, opgesteld tegenover het tv-scherm. Een glasplaat met kunstig ingekapselde zaadbollen van papaver hangt boven deze rustplek en zorgt voor een persoonlijke en huiselijke sfeer.
Op hetzelfde niveau aan bakboord bevindt zich de kombuis. De kast van de hefkiel scheidt deze gedeeltelijk van de zithoek. De hele centrale ruimte is open. Voorbij de keuken scheidt een zware deur de voorpiek waterdicht af van de rest van het jacht. Voor de waterdichte deur liggen de eigenaarshut, een gastenhut met tweepersoons bed en een douche en toilet.

De Axonite is bepaald geen conventioneel schip. Eeuwe Kooi is zeer tevreden over het resultaat: ‘De mannen van de cascobouw vonden het een mooie uitdaging om een boot te maken met zoveel rondingen en holtes.’ Ze mogen hun vakmanschap daarin nog vaker beproeven, als het aan de werf ligt. K&M wil namelijk de Axonite als serie gaan aanbieden; een 56-voeter en een 92-voeter zijn al in voorbereiding. Naast de wat stoere Bestevaers en Stadtships heeft K&M dan ook een chique aanvulling op de modellenreeks, met dank aan de moderne styling en luxe afwerking van de Axonite.

What’s in a name?
De term “axonite” komt uit tv-serie Dr. Who, een science-fiction programma van de BBC, waarin het in 1971 opdook als “miracle element”, een intelligent molecuul. Axonite werd door de buitenaardse Axons naar de aarde gebracht, die claimden dat het organismen kon vergroten, verkleinen en dupliceren.